شاعر ديگرى گفته است : لا يغرنك من المرء قميص رقعه * او ازار فوق عظم الساق منه رفعه او جبين لاح فيه اثر قد خلعه * اره الدرهم فانظر حبه او ورعه « 18 » ستايش مال و جمع ميان ستايش و نكوهش آن ( 1 ) بايد بدانيم كه خداى سبحان در چند جا از مال به خير تعبير كرده و فرموده است : إِنْ تَرَكَ خَيْراً الآيه . « 19 » و پيامبر خدا ( ص ) فرمود : « چه نيكوست مال شايسته براى مرد شايسته » . « 20 » و هر چه در مورد ثواب صدقه و حج وارد شده است ستايش از مال است ، چرا كه جز با مال نمىتوان به اين ثوابها رسيد . خداى متعال فرمود : وَ يَسْتَخْرِجا كَنزَهُما رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ . « 21 » خداوند در حالى كه بر بندگانش منّت مىنهد فرموده است : وَ يُمْدِدْكُمْ بِأَمْوالٍ وَ بَنِينَ وَ يَجْعَلْ لَكُمْ جَنَّاتٍ وَ يَجْعَلْ لَكُمْ أَنْهاراً . « 22 » پيامبر ( ص ) فرمود : « فقر ممكن است به كفر بيانجامد » . « 23 » و اين سخن ستايش مال است ، و از علت جمع ميان ستايش و نكوهش آگاه نمىشويد مگر اين كه فلسفهء مال و هدف آن و آفتها و گرفتاريهايش را بشناسيد تا بر شما آشكار شود كه مال از يك نظر خير و از يك نظر شرّ است ، و از آن نظر كه خير است ستوده و از آن نظر كه شرّ است نكوهيده است ؛ چرا كه

--> ( 18 ) جامهء مرقع كسى يا لباس كه تا بالاى استخوان ساق پا مىرسد تو را نفريبد يا از پيشانى شخصى كه اثر سجده در آن آشكار است فريب نخورى به او سكه‌هاى درهم نشان بده و ببين ميزان محبت او به درهم و پرهيز از آن چگونه و تا چه اندازه است . ( 19 ) بقره 180 / : اگر چيز خوبى از خود به جاى گذارده . ( 20 ) عراقى گويد : اين حديث را احمد و طبرانى در الكبير و الاوسط از حديث عمرو بن عاص به سندى صحيح و بالفظ ( نعما ) روايت كرده و هر دو « للمرء » گفته‌اند . ( 21 ) كهف / 82 : و گنجشان را استخراج كنند ، اين رحمتى از پروردگارت بود . ( 22 ) نوح 12 / : و باغهاى سر سبز و نهرهاى جارى در اختيارتان قرار دهد . ( 23 ) اين حديث را ابو نعيم در الحليه ، از حديث انس به سندى ضعيف روايت كرده چنان كه در جامع الصغير آمده است .